Vi takkar for godt arbeid og samarbeid i året som snart er omme!
Vi kan sjå tilbake på eit aktivt år i alle lokale sogelag, både med medlemsmøter, innsamling av informasjon og foto, og produksjon av nye årbøker. Dei mange fine årbøkene for 2025 er trykt, og vil snart finna vegen til postkassar over heile fylket, ja faktisk til heile landet og til utlandet med. Årbøkene vert såleis gilde gåver under mange juletre også i år!
Lokalhistoriske dagar var i år på Tysnes og Fitjar, arrangert av dei lokale sogelaga. Årsmøtet for Hordaland sogelag vart halde på Fitjar kultur- og idrettshus. Det var dagar med fint vårvær og særs vellukka arrangement, med stor takk til sogelaga på Tysnes og Fitjar. I april neste år er det planlagt årsmøte og lokalhistoriske dagar med studietur til Vaksdal og Osterøy, med Vaksdal sogelag og Osterøy sogelag som vertskap. Det er berre å gleda seg. Heimesida vil gje informasjon om vidare program for Lokalhistoriske dagar 2026.
I oktober arrangerte vi eit særs vellukka redaksjons- og skrivekurs for medlemmer i lokallaga på Grand Hotel Terminus i Bergen, med Ottar Grepstad som kursleiar. Kursleiaren og deltakarane delte røynsler og diskuterte handfaste problemstillingar, som truleg vil visa att i framtidig produksjon av årbøker. Vi ynskjer alle ei retteleg god julehøgtid og alt godt for komande år!
Til stades: Kjell Alvheim, Sigmund Simmenes, Knut Farestveit, Anne Liv Soldal, Ågot Gammersvik og Gunnar Strand. Forfall: Nils Arne Ekerhovd
Sakliste:
Program for kursdagen Styret gjekk gjennom program for dagen. Anne Liv Soldal orienterte om god kontakt med hotellet, og tinging av rom. Styret hadde synfaring av areale. Vedtak: Styret konstaterte at møterom, grupperom og lunsjrom på Grand Hotell Terminus vil fungera bra.
Fordeling av oppgåver Anne Liv Soldal og Ågot Gammersvik tar imot kursdeltakarane i resepsjonen, og viser dei til kurslokala. Deltakarane vert registrerte etter som dei kjem Styreleiar Kjell Alvheim og nestleiar Sigmund Simmenes tek imot deltakarane i møtelokalet og viser dei til servering av kaffi, kaker og frukt. Vedtak: Som avtalt.
Gjennomføring av skrivekurs Styreleiar ynskjer velkommen, og takkar kursleiar Ottar Grepstad med overlevering av bokgåve etter fullført kurs. Ågot Gammersvik viser arbeidsgruppene til dei ulike grupperom. Vedtak: Som avtalt.
Eventuelt a. Neste styremøte bør avtalast for slutten av januar 2026 Vedtak: Nytt styremøte i slutten av januar vert halde på Bergen offentlege bibliotek. Ågot syter for tinging av møterom og gir tilbakemelding om dato. b. Framlegg til julebrev til lokallaga vert laga av Ågot Gammersvik sendt styremedlemmene for kommentarar. Julebrev vert sendt på e-post til lokallaga og lagt ut på vår internettside.
Den 26. oktober 2025 hadde Hordaland sogelag eit dagskurs i skriving av artiklar til årbøker. Kurset vart halde på Grand Hotell Terminus i Bergen med Ottar Grepstad som kurshaldar. Grepstad er busett i Volda, og er forfattar og språk- og litteraturvitar. På kurset var det deltakarar frå 14 av lokallaga i Hordaland; Askøy, Fjell, Granvin, Kvam. Laksevåg, Memoar, Moster, Samnanger, Stord, Sund, Vaksdal, Vassvøri, Voss og Øygarden. Elleve av desse laga gav ut årbøker i 2024. Mange lokallag som ikkje var med på kurset, gjev og ut årbøker. Kurshaldaren gav ei vurdering av dei årbøkene som dei elleve lokallaga hadde gjeve ut i 2024, og gjekk gjennom m.a. bruk av ingressar, bilete og bilettekstar.
På førehand hadde deltakarane fått tilsendt nokre årbok-artiklar til gjennomlesing. Tekstane vart nytta til gruppearbeid der positive og negative sider ved artiklane vart drøfta. Gruppene skulle vurdera artiklane etter visse kriterium som kurshaldaren hadde gått gjennom før gruppearbeidet. Deretter la gruppene fram resultata sine i plenum, og konklusjonane skulle grunngjevast. Kurshaldaren gav deltakarane ein del reglar som han meinte måtte vera med for at det skulle vera gode årbøker. Reglane vil vera til framifrå hjelp for artikkelforfattarar og årbokredaktørar i arbeidet med seinare bokutgjevingar.
Kurs med Ottar Grepstad i regi av Hordaland sogelag om redigering av årbøker og årboksartiklar
Grand Hotel Terminus, Bergen, søndag 26. oktober 2025 kl. 11.00–16.45
Innhald Redaksjons- og skrivekurs for medlemmer i lokallag i Hordaland sogelag. Kurshaldaren og deltakarane deler røynsler og diskuterer handfaste problemstillingar. Ta gjerne med bøker, eksempel og problem for kommentarar og råd!
Deltakarane får tilsendt tre tekstar på førehand, og det blir venta at alle er lesne før kursdagen.
Alle får med seg heim frå kurset eit par dokument til bruk i vidare arbeid med årbøker og manuskript.
Kurshaldar Ottar Grepstad (fødd 1953) frå Jølster og busett i Volda er forfattar, språk- og litteraturvitar. Frå debuten i 1974 har han skrive eller redigert over 70 bøker om historie og politikk, retorikk og skriftkultur. Han har publisert bort imot 3000 tekstar i form av foredrag på arrangement og artiklar i aviser, blad, tidsskrift, årbøker og bøker.
Han var forlagsredaktør, redaksjonssjef og assisterande forlagssjef i Samlaget 1980–94, redaktør i Syn og Segn 1984–88 og hovudredaktør i Allkunne 2007–14. Han bygde opp Nynorsk kultursentrum og har vore styreleiar i Språkrådet og rådsmedlem i Kulturrådet. Grepstad har halde ei rekkje kurs i redaksjonelt arbeid i Den norske Forleggerforening.
I 1999 fekk Ottar Grepstad Norsk språkpris for framifrå sakprosa frå Norsk språkråd for Det litterære skattkammer, og i 2018 blei han utnemnd til riddar 1. klasse av St. Olavs orden for sin innsats for å fremje nynorsk språk, litteratur og skriftkultur.
Kursmateriell blir sendt ut Jørgen Haave: «Bløffen om Ibsens kjøkken», i Ottar Grepstad (red.): Forfattarens skriftstader, Oslo 2018, s. 74–121 To uredigerte, anonyme manuskript til årbøker
11.00–11.15: Introduksjon Presentasjon Mål for kurset Føresetnader for drøftingane og samtalane våre Frivillig kulturarbeid i tidsklemma Kva vil du gjerne få belyst?
11.15–12.00 Kva skil gode årbøker frå dårlege? Dei tre viktige innslaga i ei årbok Variasjon i sjanger Overrasking, originalstoff, fagleg presist, godt skrive Samansetjing og oppbygging Redaksjonelle og grafiske malar Opphavsrett – lovverk, internett, illustrasjonar Kontakt med forfattarane
12.00–13.00 Den gode årbokartikkelen Respekt for lesaren og forfattaren Eit innkome manus er i prinsippet ein god tekst som kan forbetrast Komposisjon: flytte, stryke, leggje til, byte om Dei to viktigaste setningane i alle manus Litterær kvalitet med rytmeskift Manusredigering Opphavsrett tekst og bilete Kunsten å halde orden på kjelder: plagiat, sitat og parafrase Klargjering av manus og bilete Språkvask og korrektur
13.00–13.50 Lunsj
14.00–14.45 Gruppearbeid om utsende tekstar Vurder artikkelen av Jørgen Haave Drøft kva de vil endre i dei to manuskripta Grunngi konklusjonane
14.45–15.30 Felles drøfting
15.30–15.45 Kaffi, te & snask
15.45–16.15 Oppsummering Ti tommelfingerreglar for gode årbøker Mal for informasjon til forfattarar
Sted: Tysnes og Fitjar Regi ved: Regionlaget Hordaland Sogelag Vertskap; Tysnes Sogelag og Fitjar Sogelag Referent: Ågot Gammersvik Last ned pdf av referatet
Det gamle Tinghuset i Uggdal, med forretningslokale og museumssamling.
Laurdag 31. mai Alle utsendingane møttest på det gamle Tinghuset i Uggdal, der Tysnes sogelag var vertskap og leiaren Sigurd Bjordal tok imot og viste oss inn i storstova. Varaordførar Bjarne Borg opna arrangementet og yngste oss velkomne til kommunen. Tysnes Bondekvinnelag serverte velsmakande betasuppa til lunsj. Vi vart oppvarta av tre unge jenter, som hadde starta eiga bedrift på Tysnes.
Etter kaffi og kaker fekk vi foredrag av Atle Tornes om utvandring til Amerika. Det var stor utvandring frå Tysnes, men mange kom også attende til øya. Enkelte reiste fram og attende over Atlanteren, medan kone og familien var att heime.
Olav Skjelvik fortel om museumssamlinga i Tinghuset.
Etter maten vart det omvisning i den lokale museumssamlinga i Gamle Tinghuset frå 1910. Olav Skjelvik fortalde både om samlinga og om gjenstandar og kleda i samlinga. Her var også minne, foto og gjenstandar frå Amerika-fararane, og dei mange sjøfolka som kom frå Tysnes. Vi fekk også høyra soga om visa «Anne Knutsdotter», ei norsk vise som har glidd inn i folkevisetradisjonen vår. Teksten kjem frå teaterstykket «Han har det strengt» fra 1865, som er skrive av bergensaren Claus Pavels Riis, som på denne tida var proprietær på Tysnesøy. Museet hadde ei eiga samling av Claus Pavels Riis sine skrifter, vel forvart i eigen monter.
Vi drog vidare på busstur rundt på øya med Olav Skjelvik og Sigurd Bjordal som guidar. Det vart ikkje tid til så mange stopp på turen, men vi fekk høyra om historie og kulturminner på Tysnes.
Foredrag av Atle Tornes om utvandring til Amerika frå Tysnes.
Njardarlog er det gamle namnet for øya Tysnes. Namnet vert knytta til harudane si innvandring på Vestlandet i bronsealder eller eldre jarnalder og deira dyrking av grødegudinna Nerthus, som seinare vart til guden Njord. Andre lokale namn frå denne tidsepoken, Godøy, Lunde, Vevatn, Hovland, Onarheim og truleg Helland (Helgaland) har såleis samanheng med den sentrale dyrkinga av Njord, som hordane knytte til Tysnes. Nemninga Njardarlog for hovudøya Tysnes stod ved lag til reformasjonen i 1530, og levde sidan vidare i folketalen fram til våre dagar.
Handelsstaden Årbakka.
Vi kjørte gjennom Lunde-bygda, som har ein historie som går langt attende i tid. Det er mellom anna gjort steinalderfunn i Gripne, der vi veit at det har vore busetting sidan bronsealderen. Det er fleire myter knytt til Vevatne og Vevatnevatnet, det heilage vatnet, som vert rekna som det mest sannsynlege staden for dyrking av den førhistoriske guden Njord.
Olavsgildet – var ein brorskap som samla folk frå store delar av Sunnhordland og Hardanger i mellomalderen. Olavsgildet fann stad på Tysnes. Gilde vart innført i Norge av kong Olav III Haraldsson Kyrre (1050 – 1093. Konge 1067 – 1093) Gilde var foreiningar eller selskap på katolsk, kristeleg grunnlag som heldt sammenskuddslag til nytte og glede for medlemmene.. Her er gjort nokre funn langs den gamle prosesjonsvegen frå Uggdal til Onarheim, mellom anna ein ljosestake som står på museet. Hordaland sitt fylkesvåpen med to økser og ei krona over, kjem frå eit segl som vart funne etter Olavsgildet på Tysnes. Dei to øksene finn ein òg att i Tysnes sitt kommunevåpen.
Årbakka Handelsstad er ein gamal handelsstad frå1898, med handelsbu, smie og sjøbu. Smie og sjøbu måtte byggjast nye etter brann i 1929. Her har vore dampskipsekspedisjon og postkontor fram til 1960, då handelsverksemda var flytta opp til hovudvegen. Bygningane står innvendig og utvendig omlag slik dei var i 1930-åra.
Onarheim kyrkje vert første gongen nemnd i skriftlege kjelder i 1327, men mellomalderdelen må ha vore eldre. I 1820 vart kyrkja rive, berre koret stod att. Fram til den noverande kyrkja vart bygd i 1893, låg dei gamle steinmurane rundt ei lita steinkyrkje utan tårn. I den tida Onarheims gildet eksisterte, var kyrkja også gildet si kyrkje. Ho må såleis ha stått sentralt under olsokfeiringa, og skal då også ha bore namnet Olavskyrkja, vigd til Olav den heilage.
I 2011 vart kyrkja kulturkyrkje i Tysnes, og her er no «Spelet om Olavsgildet» sett opp, forfatta av den kjende forfattaren Johannes Heggland (1919-2008).
Så vidt vi kan sjå inngangen, men fult muleg å besøkja Gruva også i dag.
Kalkomnen som står i Flakkavågen i dag, ble bygd kring 1872. Dette er en kolfyrt omn. Men sjølve kalkbrenninga starta opp mykje tidligere. På dei fleste gardane her var det i eldre tid ein kalkomn nede i fjøra, og dei reknar med ca. 20 omnar i alt. Den første registrerte kalkleveransen til Bergenhus slott blei registrert allereie i 1516/17 av Gunnar på Flakke, og dei reknar at det var kalkomn her også i mellomalderen. Det har vore kalkomn i bruk her like til 1900/1901, og truleg med om lag 8-10 karar i arbeid på det meste.
Det var ei svovelkisgrue på Tysnes i området Selvågen, som var i drift i 1880-åra, og som Det Bergenske Grubeselskab åtte.. Denne grua vart også driven av Norske Svovelgruber A/S fra omkring 1916, med 20 ansatte. Det er råd å besøkja denne grua ved seinare høve.
Vi takka Olav Skjelvik, æresmedlem i laget, og leiar Sigurd Bjordal i Tysnes Sogelag for god mottaking og ein spanande tur gjennom Tysnes og bygdene her.
Deretter køyrde alle deltakarane i privatbilar til Hordanes ferjekai og tok ferja over til Jektevik, og vidare til Fitjar fjordhotell for middag og overnatting.
Festmiddag på Fitjar fjordhotellUtsikt over Fitjar sentrum sett frå Rimsvarden.
Sundag 1. juni Vi treivst godt på Fitjar fjordhotell, der frukost vart servert frå kl. 07, med godt utval av gild mat. Etter frukost møttest vi i Fitjar Kultur- og Idrettshus for årsmøte i Hordaland Sogelag. Det er skrive eigen protokoll frå årsmøtet, som er utsendt til sogelaga, og vert lagt inn på vår nettside hordalandsogelag.no.
Kl. 11.30 møtte vi Christer Steward Aarbø, leiar i Fitjar Sogelag, som tok imot oss. Saman med Kjetil Rydland leia dei turen gjennom tettstaden Fitjar, fortalde om endringar og ombyggingar av sentrum, der det i dag bur omlag 2000 menneske. Like nedanfor kongsgarden ligg noverande Fitjar kyrkja frå 1867. Her har truleg vore kyrkje alt i mellomalderen, men ruinane etter denne er ikkje synlege i dag.
Omvisning Fitjar sentrum med kyrkja og Håkonsparken.Rimsvarden – gravrøys frå bronsealder.
Håkonarparken ligg også midt i Fitjar sentrum med ein statue av Håkon den gode. Statuen er laga av bilet-hoggaren Anne Grimdalen og blei avduka av kong Olav V i 1961 under 1000-årsjubileumet for slaget på Fitjar.
Vidare oppover klatra vi opp stien til Rimsvarden med oversyn over kongsgarden og heile leida ut fjorden med alle øyane utanfor.
Flokken samla på Rimsvarden.
Rimsvarden ligg høgt og fritt, ei veldig gravrøys på høgaste nuten med vidt utsyn over Fitjar-bygda og øyane utanfor. Med sine 30 meter i tverrmål og innpå 4 meters høgd, er dette eit av dei største forhistoriske gravminna som finst i Hordaland. Kring 1790 fann dei ei stor helle i røysa. Det viste seg å vera tak over eit fint mura, firkanta gravkammer. I gravkammeret låg eit sverd og ein kniv av bronse. Kniven kom bort, men sverdet er å finna i Universitetsmuseet i Bergen sine samlingar. Sverdet kan daterast til siste del av eldre bronsealder, dvs. godt og vel 1000 år f.Kr. Det er eit praktvåpen som har vitna om status og makt for eigaren. Den store dekkhella enda som gravstein på kyrkjegarden – 3000 år etter at ho vart lagd over grava til bonden i bronsealderen.
Fitjar var i lange tider ein kongsgard og truleg eit høvdingsete sidan bronsealderen. I dag er kanskje staden mest kjent for slaget ved Fitjar. Slaget ved Fitjar var det siste slaget i ein krig mellom Eirikssønene som etterfulgte faren Eirik Blodøks og deira onkel Håkon Adalsteinsfostre, også kalt Håkon den gode, om makta over Norge. Det var dessutan ein kamp mellom Norge og Danmark om herredømmet over Viken (Oslofjordområdet).
Sogespelet Kongen med gullhjelmen eller Håkonarspelet er eit spel til minne om kong Håkon den gode og slaget som vert tidfesta til 960.
Kongsbrønnen
Kongebrønnen fekk vi så vidt innom og besøkja. Dette er den gamle brønnen som på folkemunne vart kalla «Kongsbrønnen» eller «Håkonarbrønnen», og som i dag er eit kulturminne frå den tida Harald Hårfagre, og seinare sonen Håkon den Gode, hadde kongsgard på Fitjar.
Vi nådde tilbake til ein velsmakande lunsj på Fitjar fjordhotell kl. 13, med kaldtbord der dei hadde både varme og kalde rettar, og eit stort utval deserter og kaker til kaffien. Deretter gjekk turen til Fitjar Kultur- og Idrettsbygg, eit nytt stort bygg med kultursal for 280 personar, slik at her opnar vi opp for andre interesserte også.
Føredrag 2; «Snorre Sturlason: liv og lagnad» ved Karvel Strømme om folk frå Fitjar og omland som busette seg på Island. I årbok for Fitjar sogelag 2013 finn de ein artikkel av Karvel Strømme om same tema som han hadde for oss på Fitjar søndag.
Føredrag 3; «Fitjarhistoria på 30 minutt» Overblikk over Fitjarhistoria med bilete ved Bjørn Haaland og Christer Steward Aarbø. Vi fekk også sjå ein kort filmsnutt frå UiB om nye arkeologiske utgravingar på Fitjar i 2024. Vidare informasjon om desse tema ligg inne på nett: fitjarsogelag.no. Her finn de også Fitjar sogelag si årbok for 2013 lagt ut med foto og tekst. Dessutan er her podcast/lyd med fleire spanande intervju frå Fitjar.
Etter siste foredraget avslutta vi Lokalhistoriske dagar på Fitjar og tok på heimveg, godt fylde av inspirerande forteljingar om historiske funn i dette området. Stor takk til Fitjar sogelag ved leiar Christer Steward Aarbø og Kjetil Rydland for god mottaking, og eit godt gjennomført arrangement for historieinteresserte deltakarar frå heile Hordaland.
Bjørn Haaland og Christer Steward Aarbø held foredrag. (Foto: Kjetil Rydland)
PROGRAM FOR ÅRSMØTET OG LOKALHISTORISKE DAGAR I REGI AV REGIONSLAGET HORDALAND SOGELAG VERTSLAG; TYSNES SOGELAG OG FITJAR SOGELAG
Laurdag 31. mai. 12:00 – 16:00 Klokka 12: Alle møter i Gamle tinghuset i Uggdal på Tysnes der det vert opning av arrangementet og servert lunsj.
Etter mat vert det omvising i museumsdelen av tinghuset og eit føredrag ved Atle Tornes der utvandring der tema. Busstur rundt på øya med lokal guide og nokre stopp på turen følgjer etter føredraget. (Tysnes sogelag betalar og sender så samlefaktura/rekning til Hordaland sogelag) Bussturen endar ved Gamle tinghuset i Uggdal.
Derfrå køyrer alle i privatbilar til Fitjar fjordhotell for middag og overnatting. (Middagen og underhaldning vert betalt frå samlefaktura til Hordaland sogelag)
Sundag 1. juni Frukost medrekna i romleige som kvart lokallag tingar og betalar sjølve (ikkje på fellesfaktura)
Klokka 0930-1100 årsmøte i seniorsenteret Fitjar kulturhus (5 minutt å gå frå hotellet) Innkomne framlegg må sendast til leiar annelivsol@gmail.com innan 1. mai 2025
Årsmelding, rekneskapsoppsett, resultatoppstilling, balanseoppstilling og budjett, revisormelding, handlingsplan, vedtekter og framlegg til endring samt program for lokalhistoriske dagar vert sendt lokallagsleiarane innan 1. april.
Lokallaga sender namn på utsendingar innan 20. april 2025 Lokalhistoriske dagar fortenar større oppslutnad og difor kan lag med under 100 medlemer ha 2 utsendingar dette året.
Overnatting på Fitjar fjordhotell er reservert Hordaland sogelag. Kvart enkelt lokallag må kontakta hotellet og tinga rom (hugs å meddela at Hordaland sogelag har reservert rom). Dei betalar også overnattinga medrekna frukost.
Elles betalar kvart lokallag kr 800 for kvar utsending direkte til konto 3632 57 22899, Hordaland sogelag, innan 10. juni 2025. Hordaland sogelag betalar Tysnes sogelag og Fitjar sogelag etter samlefaktura for lokalhistoriske dagar.
Ta kontakt med styreleiar i Hordaland sogelag, annelivsol@gmail.com om noko er uklart
Saksliste: 1. Godkjenning av innkalling og saklista 2. Val av ordstyrar, skrivar og to til å skriva under referatet frå årsmøtet 3. Årsmelding 4. Innkomne framlegg 5. Revidert rekneskap 6. Budsjett 7. Handlingsplan 8. Fastsetjing av medlemspengar 9. Vedtekter 10. Val
Lokalhistoriske dager fortsetter Klokka 1130-1600 har Fitjar sogelag ansvar for fagleg program:
1. Guide frå Fitjar sogelag tek oss med på historisk vandring i sentrum; Fitjar kyrkje, Rimsvarden og kongebrønnen. 2. Utsjekking og lunsj på hotellet klokka 13-1330 (betalt frå fellesfaktura) 3. føredrag i Fitjar kulturhus . Salen har 280 sete så her opnar vi opp for andre interesserte .
Foredrag 1: «Fitjarhistoria på 30 minutt» Overblikk over Fitjarhistoria med bilete ved Bjørn Haaland og Crister Steward Aarbø. Kort filmsnutt frå UiB om nye arkeologiske utgravingar på Fitjar i 2024.
Føredrag 2: «Osterneset festning» ved Odd Jarl Larsen. Historia om det tyske kystfortet frå andre verdskrig og framvising av ein digital rekonstruksjon av fortet.
Føredrag 3: «Snorre Sturlason: liv og lagnad» ved Karvel Strømme (Fitjar sogelag legg ut og Hordaland sogelag betalar frå samlefaktura).
Vi takkar for godt arbeid og samarbeid dette året!
Jula stundar til! Eit nytt år vil vonleg koma. Vi kan sjå tilbake på eit aktivt år i alle lokale sogelag med innsamling av informasjon, nye årbøker m.a. Lokalhistoriske dagar, i år på Stalheim, saman med årsmøtet for laget var høgdepunktet for oss. Vaksdal sogelag med Sigmund Simmenes var vertslag for studieturen «Osterøy til vanns». Svært vellukka. Fullasta (nestes overfylt) båt! Kanskje me bør opna opp for fleire med å tilby turen på nytt?! I mai neste år er det planlagt årsmøte og lokalhistoriske dagar og også studietur «Osterøy til lands», no med Osterøy sogelag som vertslag. Heimesida skal gje informasjon for den som vitjar henne.
Vi ynskjer alle ei retteleg god julehøgtid og alt godt for komande dagar!
Vossestrand sogelag var vert for årsmøtet og lokalhistoriske dagar i regi av Hordaland sogelag. 37 av dei påmelde frå 20 lokallag var samla på Stalheim hotell helga 11.-12. mai. Jorunn Gjøstein, leiar i Vossestrand sogelag, og kasserar i laget, hotellsjef Trygve Dugstad, tok imot oss etter kvart som me kom.
På romma venta ei hyggeleg overrasking, GÅVE! : Boka «Vossestrand, folk og landskap», ei rikt illustrert bok basert på norskamerikanaren Sivert P. Shelvik sine 32 dikt om heimbygda si. Her er alle garder på Vossestrand omskrive i ord og bilete.
Før matservering var det tid for å sjå den fine utsikta frå hotellet over Nærøydalen, Per Sivle sin fødested og garden Brekke der han vaks opp.
Ved bordseta, ein særdeles god lakserett med marengs-dessert, fekk vi god orientering av Jorunn Gjøstein. Ho fortalte om aktivitetane i Vossestrand sogelag: Fotosamling, lydopptak av eldre «beretninger», registrering av gamle ferdselsveger og arrangement av turer i området. Fotoregistrering vart fremheva. Her er det viktig å samla informasjon om bileta og registra kven som er avbilda. Slik vert det beste frå fortida sikra for fremtida.
Astrid Sudmann fortalde om Per Sivle, mora Susanna, født Ryum, og faren Erik Hansson Sivle som var ein av Noreg sine største hestehandlarar. Susanna fødte 3 tvillingpar, men berre Per vaks opp. Ho døydde i barselseng i 1859 då Per var 2 1⁄2 år gamal. Før skulestart flytta Per til garden Brekke. Der vaks han opp som forsterson. Brekke ligg like ved garden Sivle der faren var frå. Per er gravlagd i Drammen der faren hadde heimen sin i store deler av livet.
Håvard Skattum helsa frå Voss herad og takka for det viktige arbeidet laget har gjort ved registrering av bilete, stadnamn og historiar.
Trygve Dugstad tok oss med på omvising på Stalheim folkemuseum/Tønnebergsamlingane som ligg like ved hotellet. Dette er eit av dei største folkemuseuma i privat eiga. Her vart vi gjort kjende med ei rekke gamle bygningar, ei imponerande og innhaldsrik utstilling av gjenstandar og Lekve-huset, eit herskapshus frå 1725. Hotelleiger Kaare Tønneberg bygde opp dette museumet for å vise livet for vossingar og strandingar dei siste 2-300 åra. Søk gjerne informasjon på nettsida til museumet.
Vel tilbake på hotellet hadde Trygve Dugstad eit foredrag om historien til Stalheim hotell. Her tok han utgangspunkt i den auka interessa for norsk kultur og natur som starta i 1814. Fleire målarkunstnarar stod sentralt i denne rørsla. Her var det ei oppbygging av nasjonalkjensla. Det kom turistar sjøvegen til Gudvangen. Dei fekk skyss med hest og kjerre mot Voss. Etter råd frå reiseførar Scarlett frå Cooks reisebyrå i London starta Johan Andersen eit lite hotell på Stalheim i 1885. I dag er det det 4. hotellet som står på Stalheim. 3 ganger har hotellet brunne ned, sist i 1959 då 24 hotellgjester mista livet.
Om kvelden var det festmiddag med foredrag om Per Sivle og underhaldning.
Etter ein god frukost sundagen, opna leier for Hordaland sogelag, Anne Liv Soldal, årsmøtet og yngste alle velkomne. Før årsmøtet fortalde kvar enkelt kva dei heitte og kva lokallag dei var utsending frå. 1. varalem til styret i Hordaland sogelag, Mikal Heldal, vart vald til ordstyrar og skrivar i styret, Ågot Gammersvik, fekk jobben med å referera frå årsmøtet. Til å skriva under møtereferatet valde me Eli Bjørklid frå Nord og Midthordland sogelag og Egil Vaage frå Kvinnherad sogelag.
Etter årsmøtet var det utsjekking og avreise til «Mor si grav» ved Oppheim kyrkje. På den gamle gravplassen der Susanna Sivle vart gravlagt er det eit minnemonument. Ved hovudvegen er det eit skilt som viser veg. Trygve Dugstad gav ei orientering om staden, livet hennar og reisinga av monumentet.
På Vossestrand hotell fekk me ein svært god lunsj, etterfulgt av fotografering av deltakarane. Deretter gjekk turen til minnebautaen for spelemannen og komponisten Sjur Helgeland på garden Helgeland. Her fikk vi høyre to av «Brita-Lars-Sjur» sine verk fremført på ei av felene til spelemannen. Den mest kjente var «Budeiene på Vikafjell» som Margunn Blikberg Nordgård spela for oss. Ole Kristian Åmot fortalde om livet til Sjur og om kjærleiken hans til fjelltoppane i nærmiljøet.
Før heimreisa var det samling på garden Helgeland like ved bautaen der Ole Kristian fortalde meir om Sjur Helgeland.
Som oppsummering må det seiast at dei to dagene var svært vellukka og innhaldsrike. Sola varma frå skyfri himmel og maten stod til terningskast 6. Vossestrand sogelag og Stalheim hotell ved styreleiar Jorunn og hotellsjef Trygve fortenar stor heider for eit svært godt og innholdsrikt arrangement!
Takk for trufast medlemskap, eit medlemskap eg vonar du vil ha nytte av! Ekstra takk til dei som tok turen til Stalheim i høve Lokalhistoriske dagar og årsmøtet i regi av regionslaget. Nokre fleire lokallag var representerte i år enn før. Neste år vonar eg fleire vert med!
Tida er inne for å betala medlemspengar, kr 10 per medlem med minumum sum kr 500 og maksimalt kr 5000.
Ver gild og betal til brukskontoen vår 36325722899, innan 30. juli 2024.
Kvittering kjem på kontoutskriftet til den enkelte. Det vert ikkje sendt eigen faktura då det er fordyrande. Send meg også informasjon om antal medlemer, gjerne som melding ved betaling. Du skal berre betala medlemspengar for betalande medlemer. Har det vore endringar i styreverv er det viktig å gje melding om dette.
Ver du helsa frå Hordaland sogelag v/styreleiar Anne Liv Soldal
